Nông nghiệp luôn giữ vai trò trụ cột trong nền kinh tế của mỗi quốc gia, đặc biệt là ở Việt Nam, nơi mà ngành Nông nghiệp đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Vì vậy, vai trò của hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) trở nên ngày càng quan trọng. HTX không chỉ là cầu nối giữa sản xuất và thị trường, mà còn là thiết chế kinh tế - xã hội hỗ trợ nông dân tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn, nâng cao chất lượng sản phẩm và tham gia chuỗi giá trị.
Chuyển đổi số - chìa khóa trong phát triển bền vững
Với vai trò cung ứng đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật, tổ chức tiêu thụ sản phẩm và bảo vệ lợi ích cho thành viên, HTX được kỳ vọng thúc đẩy nông dân tiếp cận công nghệ, ứng dụng phần mềm quản lý, nhật ký số, truy xuất nguồn gốc, liên kết doanh nghiệp và mở rộng thị trường số.
Một số sản phẩm trưng bày của HTX Thanh niên Bách Cốc
Nhằm thúc đẩy quá trình này, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng: Quyết định 749/QĐ-TTg năm 2020 về phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Quyết định 1804/QĐ-TTg năm 2021 về việc phê duyệt Chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2025 yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ và chuyển đổi số trong quản trị, sản xuất, tiêu thụ. Gần đây, tại Quyết định 2913/QĐ-BNN-CĐS năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố danh mục cơ sở dữ liệu dùng chung, trong đó có dữ liệu về kinh tế hợp tác và nông thôn.
Theo định hướng đến năm 2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu 100% HTX có hồ sơ điện tử, 70% sử dụng nền tảng số trong quản lý, sản xuất và tiêu thụ, 80% sản phẩm chủ lực gắn mã truy xuất điện tử.
Thực hiện định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các chính sách về cơ cấu lại ngành Nông nghiệp, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh Ninh Bình đã lựa chọn và xây dựng nhiều mô hình HTXNN điển hình, hoạt động hiệu quả, coi đây là lực lượng then chốt trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số ở khu vực nông thôn.
Các HTX được lựa chọn đều có năng lực hoạt động tốt, bộ máy quản lý tương đối hoàn chỉnh, thực hiện hiệu quả các nội dung cơ cấu lại ngành Nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, đồng thời biết tổ chức liên kết sản xuất bền vững, xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung, có sản phẩm OCOP, đã triển khai nhật ký sản xuất, tem truy xuất nguồn gốc và sử dụng phần mềm kế toán WACA.
Phòng trưng bày sản phẩm HTX Linh Phát
HTXNN - hạt nhân chuyển đổi số ở nông thôn
Hàng năm, Sở nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và thành viên HTXNN trên địa bàn cho gần 1.000 HTX với hơn 2.000 học viên. Thông qua lớp tập huấn, hội nghị tuyên truyền, bồi dưỡng, cán bộ HTXNN nắm rõ Luật HTX năm 2023, các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật HTX và các đề án, kế hoạch của tỉnh về phát triển HTXNN trong tái cơ cấu ngành Nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Từ đó, HTX điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung điều lệ, phương án sản xuất kinh doanh cho phù hợp với điều kiện thực tế của HTX và đảm bảo theo quy định hiện hành.
Sản xuất theo tiêu chuẩn, chứng nhận OCOP: Hiện, tỉnh có 186 HTX có liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, 128 HTX với 250 sản phẩm OCOP được xếp hạng từ 3 sao trở lên. HTXNN tiếp tục thực hiện tốt vai trò là cầu nối giữa các hộ nông dân và doanh nghiệp trong việc tổ chức sản xuất kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm cho hộ thành viên.
Hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số: Sở Nông nghiệp và Môi trường thường xuyên phối hợp phối với Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Công ty Sowrrimachi triển khai các lớp tập huấn trực tuyến cho các HTXNN về nội dung ứng dụng nhật ký sản xuất FaceFarm, ứng dụng phần mềm kế toán WACA. Các HTX có sản phẩm OCOP đã thực hiện ứng dụng dán tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đến nay, Ninh Bình đã hỗ trợ tem truy xuất nguồn gốc cho 101 HTX. Ngoài ra, tư vấn 01 HTXNN xây dựng mô hình thí điểm cánh đồng không dấu chân 5ha sản xuất lúa. Phối hợp với doanh nghiệp tổ chức sự kiện “Cánh đồng công nghệ” giới thiệu các thiết bị công nghệ mới trong sản xuất lúa cho 110 đại biểu chủ yếu đến từ các HTXNN trên địa bàn tỉnh và cán bộ trong hệ thống khuyến nông trong tỉnh.
Mô hình sản xuất của HTX công nghệ cao Đồng Du.
Phát triển liên kết, tham gia thị trường, xây dựng thương hiệu: Ninh Bình hiện có 186 HTXNN tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Những năm qua, các cấp, các ngành trong tỉnh luôn tạo điều kiện để HTX xây dựng và quảng bá thương hiệu, tìm kiếm đối tác, hỗ trợ áp dụng kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao vào quy trình sản xuất, kinh doanh dịch vụ và tiêu thụ sản phẩm cho các thành viên KTTT, HTX; tham gia các hội chợ triển lãm, giới thiệu sản phẩm xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh. Nhiều cấp, ngành, tổ chức, cá nhân trong tỉnh đã khai trương điểm bán hàng nông sản, thực phẩm an toàn trên địa bàn toàn tỉnh với các sản phẩm đa dạng và tiêu biểu của KTTT, HTX khắp các vùng miền trong tỉnh.
Kinh tế tập thể, mà nòng cốt là HTXNN, đang khẳng định vị thế quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn tại Ninh Bình cho thấy, khi được hỗ trợ đúng hướng từ đào tạo, hạ tầng, chuyển đổi số đến tín dụng, HTXNN có thể phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm liên kết sản xuất và hạt nhân chuyển đổi số ở nông thôn. Trong giai đoạn tới, với quyết tâm của Trung ương, địa phương và sự chủ động của các HTX, mô hình HTXNN điển hình sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho nông dân và thúc đẩy chuyển đổi số toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường./.
Phòng Kinh Tế Hợp Tác Và Ngành Nghề Nông Thôn Chi Cục Phát Triển Nông Thôn NB
