Những năm gần đây, diện tích khoai tây vụ Đông trên địa bàn tỉnh Ninh Bình có xu hướng giảm do thiếu hụt lao động nông nghiệp, chi phí đầu vào tăng cao, giá cả thị trường thiếu ổn định và tác động của biến đổi khí hậu. Trước thực trạng đó, việc tổ chức sản xuất theo hướng liên kết, áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật và gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững cây khoai tây.

Vụ Đông năm 2025, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có củ (Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm) đã triển khai mô hình sản xuất khoai tây KT7 gắn với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm phục vụ ăn tươi tại thôn Trực Mỹ, xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình. Mô hình thuộc Dự án “Xây dựng mô hình sản xuất khoai tây nguyên liệu gắn với hệ thống tiêu thụ sản phẩm tại một số vùng trồng chính”. Qua đánh giá bước đầu, mô hình cho thấy hiệu quả tích cực.

Mô hình được triển khai trên quy mô 10 ha với sự tham gia của 90 hộ nông dân, sử dụng giống khoai tây KT7 do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có củ tự công bố lưu hành năm 2022. Đây là giống có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện canh tác tại địa phương. Thôn Trực Mỹ là vùng có truyền thống sản xuất cây vụ Đông, người dân có nhiều kinh nghiệm và chủ động áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp.

Áp dụng cơ giới hóa đồng bộ và liên kết tiêu thụ sản phẩm là giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sản xuất 

Mặc dù điều kiện thời tiết đầu vụ Đông 2025 diễn biến bất lợi, mưa bão kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ xuống giống, sau trồng lại xuất hiện nắng nóng và chênh lệch nhiệt độ ngày đêm cao, làm gia tăng nguy cơ sâu bệnh hại, song nhờ sử dụng giống sạch bệnh, chất lượng cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ kỹ thuật với chính quyền địa phương trong công tác hướng dẫn, chỉ đạo phòng trừ kịp thời, cây khoai tây trong mô hình sinh trưởng, phát triển tốt.

Năng suất khoai tây trong mô hình dự kiến đạt trên 21 tấn/ha. Toàn bộ sản phẩm được Công ty TNHH Giống và Sản phẩm Cây có củ Ngọc Hồi ký kết bao tiêu với giá từ 7.000 – 8.000 đồng/kg. Theo tính toán sơ bộ, mỗi hecta khoai tây cho tổng thu từ 160 – 180 triệu đồng, cao hơn sản xuất đại trà tại địa phương từ 50 – 60 triệu đồng/ha, tương ứng mức tăng trên 60%. Với quy mô 10 ha, mô hình mang lại lợi nhuận ước trên 1,5 tỷ đồng.

Ông Ngô Minh Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh Dịch vụ Nông nghiệp Bắc Cường cho biết, xã Yên Cường có diện tích khoai tây lớn, sản lượng hàng năm cao. Việc tổ chức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm đã góp phần hạn chế tình trạng bị tư thương ép giá, đồng thời tạo điều kiện cho người dân yên tâm sản xuất trong bối cảnh thiếu hụt lao động nông nghiệp. Trong thời gian tới, mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng do phù hợp với nhu cầu thực tiễn của người dân.

Tại hội nghị tổng kết mô hình, các đại biểu đánh giá cao hiệu quả đạt được cũng như hướng tổ chức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Nhiều ý kiến thống nhất đề xuất tiếp tục khuyến cáo, nhân rộng mô hình trong những năm tiếp theo tại các địa phương có truyền thống trồng khoai tây trên địa bàn xã và tỉnh.

Nguyễn Thị Nhung - Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có củ